ارزش انتظار


برای مفهوم مثبت «انتظار» در منابع اسلامی ارزش واهمیت زیادی قایل شده‏اند.
از رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله‏وسلم روایت شده است:
«افضل اعمال اُمّتی الانتظار . «برترین اعمال امّت من انتظار است.»
باز از آن حضرت : «انتظار الفرج عبادةٌ» .  «انتظار فرج، خود عبادت است.»
در سخن دیگری است: «المنتظر لاَِمْرِنا كالمتشحّطِ بدمه.»
«كسی كه انتظار امر ما را بكشد (منتظر ظهور) چونان كسی است كه [در راه خدا] به خون خود درغلتیده باشد.»
وظایف عصر غیبت
احادیث رسیده از ان حكایت دارد كه همان گونه كه مردم در عصر حضور دیگر ائمه نسبت به امام حاضر وظایفی بر عهده داشته و ادا می‏كردند، در عصر غیبت نیز، افزون بر تكالیف عمومی، در خصوص مسأله غیبت وظایفی بر دوش دارند :
الف: صبر
در روایتی امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید:  چه قدر نیكو است صبر و انتظار فرج. آیا نشنیدی این سخن خداوند را كه: فارتقبوا اِنّی معكم رقیب. و این سخن او كه: فانتظروا اِنّی معكم من المنتظرین. «منتظر باشید من هم با شما در انتظارم». همانا فرج پس از ناامیدی می‏آید و كسانی كه قبل از شما بودند صبورتر از شما بودند.
تعبیر «علیكم بالصبر» صراحت دارد، در این كه وظیفه شیعیان در عصر غیبت، صبر بر فراق است.
ب: انتظار
پیامبر و ائمه اطهار با تأكید بسیار بر این امر پای فشرده‏اند؛ در روایتی از پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله می‏خوانیم كه فرمود: «افضل اعمال امتی انتظار الفرج». برترین اعمال امت من انتظار فرج است. علی علیه‏السلام در پاسخ كسی كه از وی پرسید: «ای الاعمال احب الی اللّه عزوجل؟» فرمود: «انتظار الفرج». كدام عمل نزد خداوند محبوب‏تر است. فرمود: انتظار فرج.
در روایت دیگری امام صادق علیه‏السلام می‏فرماید:  نزدیك‏ترین حالت بنده به خداوند و راضی‏ترین چیز نزد او این است كه هرگاه حجت خدا از آن‏ها پنهان شود و برایشان ظاهر نشود و از آن‏ها پوشیده شود و مكانش را ندانند در این هنگام صبح و شام منتظر فرج او باشند.
پر واضح است كه انتظار بر دو قسم است :
انتظار تكوینی
انتظار تشریعی
در انتظار تكوینی، منتظر بودن بیش‏تر به شكل منفی و همراه با سستی صورت می‏گیرد، اما انتظار تشریعی، پویا و همراه با علم و عمل است. مؤید این سخن، كلام امام سجّاد( علیه‏السلام ) است كه می‏فرماید:
منتظران ظهور او برترین اهل هر زمانند؛ زیرا خداوند متعال به آنها عقل و فهم و شناختی عطا فرموده است كه غیبت در نزد آنان به منزله مشاهده گردیده است. و آنان را در آن زمان به منزله مجاهدان با شمشیر در پیش روی رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله قرار داده است. آنان حقیقتا خالصند و شیعیان راستین و دعوت كنندگان به دین خدا در پنهان و آشكارند.
منتظر واقعی در بعد علمی، آن چنان معرفتی دارد كه غیبت برای او همانند مشاهده است؛ یعنی در شناخت امام زمان خود، شك و تردید ندارد و در بعد عملی آشكارا و نهان به دعوت و تبلیغ مشغول است.
اگر منتظر منفی دست بر دست می‏گذارد و به بهانه این كه كاری از ما ساخته نیست و كاری برای زمینه سازی ظهور نمی‏كند، منتظر مثبت شب و روز بر علم و معرفت و عمل خود می‏افزاید، خود را آماده ظهور می‏نماید  .
ج: دعا
در برخی روایات عمده‏ترین وظیفه عصر غیبت را دعا دانسته‏اند؛ از جمله در توقیع اسحاق بن یعقوب كه به وسیله محمد بن عثمان دریافت شده است، فرمود: «و اكثروا الدعاء بتعجیل الفرج، فان ذلك فرجكم».
د: انقطاع
در روایتی از امام صادق علیه‏السلام می‏خوانیم كه فرمود: «ان هذا الامر لایأتیكم الا بعد ایاس... همانا این امر (ظهور مهدی (عج) نمی‏آید شما را مگر پس از ناامیدی».
و در روایت دیگری از امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید «فانه انما یجیی‏ء الفرج علی الیأس و قد كان الذین من قبلكم اصبر منكم». همانا فرج پس از ناامیدی می‏آید و كسانی كه پیش از شما بودند صابرتر از شما بودند.
این بدان معنا است كه تا بشریت چشم امید به قدرت‏های غیرالهی داشته باشد، عطش عدالت مهدوی در او وجود ندارد و آن گونه كه بایسته و شایسته است، مهدی‏جو و مهدی‏خواه نخواهد بود.