نشاط بر لبه پرتگاه
نشاط بر لبه پرتگاه
آنها مىخواهند همه اضطراب، اندوه و تنهايىشان را با قرصهاى شادى تقسيم كنند. مىخواهند شادى را ارزان به دست آورند؛ اما گاه هزينههاى سنگينى را پرداخت مىكنند كه به قيمت زندگىشان تمام مىشود.
يك عارف هندى مىگويد: «زندگى، موهبت بزرگى است كه بايد هر لحظه آن را جشن گرفت». اين شادى را مطمئناً نمىشود با دستاوردهاى كارخانههاى مرگ ساز، به دست آورد.
يك عارف هندى مىگويد: «زندگى، موهبت بزرگى است كه بايد هر لحظه آن را جشن گرفت». اين شادى را مطمئناً نمىشود با دستاوردهاى كارخانههاى مرگ ساز، به دست آورد.
شادى بايد در قلبهاى ما باشد و اين، راز بزرگى است. قرص اكس، نام تجارى مادهاى شيميايى است؛ موسوم به اكستازى كه نوع جديدى از آمفتامينهاست؛ با نام علمى «متيل دى اوكسين متيل آمفى آمين»، با علامت اختصارى MDMA كه در هر كشورى، با نام خاصى مورد استفاده قرار مىگيرد.
اين دارو، براى اولين بار، در اواسط دهه 80 م. از سوى شركت آلمانى مرك و به منظور درمان برخى بيمارىهاى خاص روانى به بازار عرضه شد.
بيشترين افرادى كه اين قرص را مورد استفاده قرار مىدادند، سربازان آلمانى بودند كه بر اثر جنگ دچار آسيبهاى روانى شديد شده بودند و از اين طريق، در صدد فراموشى اثرات سوء و مخرب جنگ بودند؛ البته پزشكان به مرور زمان به اثرات منفى قرصهاى اكس پى بردند و توليد و توزيع آن ممنوع شد.
اين داروى شيميايى، امروزه با نامهاى خيابانى نظير كريستال، يخ، سرعت )SPEED(، قرص عشق )LOVE PILL(، تمبر، اسيد، اينترنت، هپى شن، پارتى، كلوب يا رقص شبانه در غرب، مورد استفاده گسترده قرار مىگيرد و باعث ايجاد اختلالات شديد روانى، مثل كاهش سطح هشيارى، بيش فعالى جسمى، دندان قروچه، حركات بىقرار و تحريكپذيرى شديد، در فرد مصرف كننده مىشود.
دكتر علمالهدايى، معاون اجتماعى سازمان بهزيستى، در خصوص شيوه دسترسى به اين قرصها مىگويد: متاسفانه اين ماده شيميايى را كه از روانگردانهاى قوى محسوب مىشود به راحتى مىتوان تهيه و به سادگى مصرف كرد و همان طور كه مثلاً اسكناس يا چك را جعل مىكنند، مىتوان اين قرص را به شكل غيرصنعتى ساخت.
وى خاطر نشان مىكند كه ساختن اين قرص، به وسيله افراد معمولى در كشورهاى غربى، بيشتر شايع است تا در كشور ما؛ البته اين امكان وجود دارد كه در كشور ما نيز افرادى مبادرت به ساختن چنين قرصهايى كنند.
دكتر بزمى، روانشناس بالينى نيز در اين خصوص مىگويد: امروزه اين مواد را به راحتى مىتوان در آزمايشگاههاى مخفى ساخت و با توجه به قيمت ارزان، توزيع راحت و مصرف ساده آن، روز به روز، بر تعداد مصرف كنندگان آنها افزوده مىشود.
اين فرآورده، به شكل قرصهاى رنگى، كپسول، گرد و تزريق وريدى مورد استفاده قرار مىگيرد و برخى جوانان نيز اين قرصها را خرد و دود مىكنند.
اين قرصها بيشتر در ميهمانىها و پارتىهاى موسوم به اكس، مورد استفاده قرار مىگيرند و به دليل اثرات شادىبخش لحظهاى كه همراه دارند، جوانان را به خود جذب مىكنند.
از آن جا كه شخص با مصرف اين گونه قرصها، وارد خلسه مىشود و براى مدت بسيار كوتاهى غم و غصههاى خود را فراموش مىكند و احساس سرمستى و شوق كاذب او را فرا مىگيرد، بدون آن كه متوجه خطرات بعدى مصرف اين ماده باشد، خود را به آن عادت مىدهد؛ در حالى كه مصرف قرص اكس، برخلاف نظر برخى كه مىپندارند اعتيادآور نيست، به شدت اعتيادآور است و عوارض جدى و مخرب شديدى دارد كه جبرانناپذير بوده، امكان درمان آنها كمتر وجود دارد.
اثرات مخرب و جبران ناپذير
دكتر بزمى در ادامه مىافزايد: اكستازى، اگر تزريق شود، باعث بروز بيش فعالى و شادى مخرب مىشود؛ به نحوى كه رفتارهاى تهاجمى، خودكشى و دگركشى را در فرد ايجاد مىكند.
مصرف بسيار زياد اين دارو، حالاتى چون توهم و هذيان ايجاد مىكند و بسيار كشنده است و سرانجام، موجب آسيب شديد مغزى در فرد مصرف كننده مىشود.
مصرف تنها قرص، مىتواند منجر به شكلگيرى نوعى افسردگى حاد شود و مصرف طولانى مدت اين ماده، تغييرات مخربى در وضعيت شعورى و شناختى فرد مىگذارد؛ تأثيراتى چون كاهش هشيارى و تمركز، كاهش هوش و حافظه.
دكتر علمالهدايى نيز در خصوص اثرات مخرب اين داروى خطرناك شيميايى مىگويد: اين قرص، باعث بالابردن ميزان دفع سربوتونين در مغز مىشود و از آن جا كه ماده شيميايى سربوتونين در كنترل خلق و خو و برقرارى تعادل روانى و اخلاقى فرد، نقش جدى دارد، در اين افراد، ممكن است پس از گذشت 2 هفته، تمامى سربوتونين موجود تخليه شود و اين افراد، به همان ميزان نيز كنترل رفتارى و تعادل روانى خود را از دست بدهند.
بيشترين تأثير اين قرص، بر روى سلولهاى مغزى بوده و ممكن است شخص براى هميشه هشيارى خود را از دست بدهد. از آن جا كه با تخريب هر سلول مغزى، سلول ديگرى جايگزين آن نمىشود، مصرف زياد قرص اكس، موجب پوك شدن مغز مىشود.
اگر چه در ابتداى مصرف، آثارى چون شادى، اعتماد به نفس و افزايش ميزان ادراك، در فرد ايجاد مىشود؛ اما پس از پايان اثر اين ماده، عوارضى همچون اختلال در تمركز، اضطراب، تحريكپذيرى و توهم، هذيانگويى، افزايش حساسيت به نور، ضعف بينايى، جنون آنى، تشنج، خونريزى داخلى، انجماد عضلانى، سكته قلبى و مغزى و نارسايى كبد و كليه، در مصرفكننده ظاهر مىشود.
لزوم پيشگيرى و اطلاعرسانى
دكتر علمالهدايى درباره افراد مصرفكننده اين قرصها مىگويد: متأسفانه در 3 تا 4 سال اخير، بر تعداد افراد مصرفكننده اين قرصها روز به روز افزوده مىشود؛ اما در كشورهاى اروپايى و امريكايى و به طور كلى در كشورهاى غربى، در سالهاى بين 93 تا 95م. اوج مصرف اين قرصها در ميان جوانان و نوجوانان بود.
وى در ادامه مىافزايد: افراد مصرفكننده اين داروى شيميايى مخرب در كشور ما، اغلب جوانان 18 تا 25 ساله هستند.
متأسفانه در كشور ما تحقيقات ميدانى اندكى در اين باره صورت گرفته است؛ اما با توجه به مواردى كه از سوى مراكز آسيبهاى اجتماعى و نيروهاى انتظامى گزارش شده است، مصرف اين قرص و مشتقات آن در كشور، روز به روز در حال افزايش است و بيشترين شيوه ورود اين قرص به كشور، از طريق مرزهاى غربى (كردستان و عراق) يا از طريق مرزهاى جنوبى - همچون كشور پاكستان - است.
دكتر علمالهدايى در ادامه مىافزايد: با توجه به خطرات فراوان اين ماده و افزايش مصرف بىرويه آن از سوى جوانان و نوجوانان، پيشگيرى و اطلاع رسانى صحيح، كارى بسيار مهم و ضرورى است.
همانگونه كه در رسانهها شاهد پخش برنامههاى مفيدى در خصوص چگونگى ابتلا و مبارزه با بيمارى ايدز هستيم، مسئولان بايد به فكر باشند تا در قالب برنامههاى آموزشى يا سريالهاى تلويزيونى، درباره اثرات مخرب و جبرانناپذير مصرف قرصهاى اكستازى - كه به مراتب مىتواند از بيمارى ايدز يا ابتلا به هر نوع اعتياد خطرناكتر باشد - آموزشهاى لازم را به خانوادهها بدهند.
عوامل موثر در مصرف قرص اكس
دكتر نعيمه بزمى در اين رابطه مىگويد: به منظور برنامهريزى و تعيين راههاى مناسب و مؤثر در پيشگيرى مصرف قرص اكس، نخست بايد تمامى علل و عوامل مؤثر در شروع مصرف و اعتياد به قرص را ميان نوجوانان و جوانان شناخت؛ زيرا تمام اين عوامل، در تعامل با يكديگر بوده، سرانجام به سوء مصرف و سپس اعتياد منجر مىشود.
براى حل اين بحران اجتماعى، بايد نگرشى روشمند به مسئله اعتياد داشته باشيم و عوامل موثر بر فرد، محيط فرد و عوامل اجتماعى را به صورت مجموعهاى ببينيم كه بر يكديگر تأثير متقابل مىگذارند.
عوامل مختلفى در مصرف قرص اكس موثر هستند كه برخى عبارتند از: كنجكاوى، سركشى، تقليد از همسالان، فشار گروه همسالان، تمايل به كسب لذت مافوق تصور يا شادى، ناآگاهى يا ندانستن اثرات منفى استفاده از اين قرص، اعتماد به نفس پايين، احساس حقارت و بىارزشى و پرخاشگرى شديد، موقعيتهاى مخاطرهآميز، مانند عدم توجه و محبت از سوى خانواده و والدين. مهمترين علل و عوامل محيطى نيز وجود دوستان ناباب و دسترسى آسان و ارزان به اين قرصهاست .
بيشتر افراد مصرفكننده، از نظر عاطفى نابالغ بوده و علايق سالم كمى دارند و انگيزههاى نابالغ، آنان را به ارضاى سريع و فورى غرايزشان سوق مىدهد.
بحران فردى - اجتماعى
دكتر علمالهدايى مىگويد: از آن جا كه كشور ما كشورى جوان است، اهميت و ضرورت پىگيرى و تحقيق درباره پيشگيرىهاى لازم درباره مصرف اين قرص نيز از اهميت زيادى برخوردار است.
از آن جا كه كشورهاى غربى همواره در صدد تخليه جوانان و نوجوانان ما از فرهنگ اصيل خود هستند، به همين دليل، يكى از مهمترين مواردى كه بايد از سوى مسئولان امنيتى و قضايى كشور مورد توجه قرار گيرد، شيوه توزيع و راههاى ورود اين قرص به كشور است.
بايد باندهاى توزيع اين ماده شيميايى خطرناك و مشتقات آن، شناسايى شوند و از مرزهاى كشور، به خوبى مراقبت شود. متأسفانه چندى پيش شاهد ورود نمونههاى ديگرى از اين ماده شيميايى بوديم كه به صورت آدامسها و شكلاتهاى خوش آب و رنگ، از مرزهاى جنوبى وارد كشور شدهاند؛ البته راه برخى از اين كاروانهاى قاچاق بسته شده است؛ ولى هنوز احتياج به مراقبت بيش از پيش احساس مىشود.
از سوى ديگر، از آن جا كه افراد مصرفكننده اين قرصها، بيشتر جوانان و نوجوانان هستند و از آن جا كه اين دوران، يكى از 2مخاطرهآميزترين دورههاى زندگى هر انسانى است، خانوادهها به عنوان مهمترين و اولين بستر تربيتى كودكان و نوجوانان، نقش مؤثرى در پيشگيرى از اين بحران رو به رشد اجتماعى دارند.
به همين دليل، بايد از راههاى درست و اصولى، ميان خانوادهها فرهنگسازى كرد و والدين را نسبت به كنترل وضعيت جوانان، حساس كرد و در اين ميان، لزوم اطلاعرسانى و آگاهسازى والدين، موضوعى مهم و ضرورى است.
مهمترين راهكارهاى پيشگيرى
دكتر نعيمه بزمى اظهار مىدارد: مهمترين راهكارهاى پيشگيرى از مصرف قرص اكس، عبارتند از:
1. اهميت دادن به ارزشهاى اجتماعى، به جاى ارزشهاى شخصى؛ زيرا بيشتر مصرفكنندگان اين قرصها، به ارزشهاى شخصى اهميت مىدهند و نه ارزشهاى اجتماعى.
2. افزايش حس مسئوليت فردى و كنترل خود؛ در بسيارى از موارد، افراد توانايى رد كردن تعارف اكس را ندارند و معتقدند كه اگر در ميهمانىها و پارتىهاى شبانه، به آنها قرص اكس تعارف شود و آنها قبول نكنند، اين موضوع، نشانه ضعف آنهاست؛ در حالى كه بايد به جوانان آگاهى داد كه كاملا برعكس است و رد كردن چنين تعارفاتى، نشانه قدرت كامل و توان شخصيتى و هويتى فرد است.
3. افزايش مهارتهاى زندگى، همچون مهارت تصميم گيرى، حل مسئله و ارتباطات اجتماعى.
4. ارزش سلامت فردى؛ جوانان فكر مىكنند كه چون جوان هستند، آسيب نمىبينند و مقاوم هستند؛ پس خيلى راحت به مصرف قرص اكس تن مىدهند؛ در صورتى كه بايد در نظر داشته باشند كه مصرف اين ماده شيميايى خطرناك، مىتواند چنان اثرات سوئى بر سلامت جسم و روانشان بگذارد كه ديگر تا آخر عمرشان جبران آن امكانپذير نباشد.
5. تقويت فعاليتهاى جايگزين، به جاى مصرف قرص اكس، براى ارضاى نيازهاى روانى و اجتماعى جوانان و نوجوانان.
6. اهميت به اين موضوع بسيار مهم كه قرص اكس، اعتيادآور است؛ به ويژه اعتياد روانى.
تهيه و تنظيم: پريا لطيفىخواه
شماره 43 - فروردين 1385 تحريريه پرسمان